Complex of ingewikkeld?

In ons werk bij Lagerweij komen wij de laatste jaren steeds vaker tegen dat directies problemen heel complex of vraagstukken erg ingewikkeld vinden. Nu is het zo dat we ons in een polycrisis bevinden, zoals te lezen valt in het inspirerende boek “Omarm de Chaos” van Jan Rotmans. Daarmee zijn sommige vraagstukken momenteel ook echt ingewikkeld en complex. Tegelijkertijd bemerken wij in de praktijk dat de complexiteit van de vraagstukken regelmatig wel meevalt. Echter, als je tijdsdruk ervaart en daardoor haast creëert, wordt het oplossen van problemen meestal moeilijker. Veel capaciteitentests die wij in onze assessments bij Lagerweij gebruiken kennen dan ook een tijdslimiet. Niet alleen willen we weten hoe slim je bent, we willen ook weten hoe snel je slim bent. Want veel beslissingen in het werkleven maken we nu eenmaal onder tijdsdruk. Fijn, als je dat kunt: onder druk de rust bewaren om de juiste beslissingen te nemen. Echter, sommige problemen zijn niet bedoeld om onder hoge tijdsdruk of in de haast op te lossen. Want vaak creëert die druk juist de complexiteit. Als je de rust niet neemt om het heden te doorgronden, is alles complex. Zelfs het vinden van je sleutels is complex als je haast hebt. Albert Einstein zei op dit vlak: “It’s not that I’m so smart. I just stay with problems longer”.  

Onze eigenaar, Paul Hoogstraten, wordt in zijn werkpraktijk veel gevraagd om mee te denken over organisatievraagstukken. We vroegen hem naar zijn kijk op complexe problemen. “Ik geloof dat veel problematiek niet zo heel complex is, maar dat we de tijd niet nemen om dat wat zich voor ons ontvouwt in rust te aanschouwen”.  

Paul tipt in dit kader graag de podcast Tussen Publiek en Politiek: topambtenaren over wat nodig is. Daarin bepleitten Michèle Blom en Kim Putters dat er in het politieke debat meer reflectie en rust ingebouwd moet worden. Zij geven aan dat we bij grotere vraagstukken die gaan over de langere termijn best even adem mogen halen. Op die manier zie je bijvoorbeeld beter dat de woningopgave, bovenal ook een sociale opgave is. Het is van belang om problemen eerst echt te doorgronden, in plaats van vanuit partijstandpunten zo snel mogelijk met een hapklare (schijn)oplossing te komen. Vaak moet er dan ergens meer geld bij, of de regels moeten strenger. 

Volgens Paul lijkt het werken in een bedrijf-, zorg-, onderwijs- of overheidsinstelling in die zin op het politieke debat. Ook daar is de snelle oplossing dat er meer geld bij of af moet. Een oplossing die maar zelden succesvol is. Hooguit een randvoorwaarde om het juiste te kunnen doen. Maar, wat is dat juiste dan? 

In situaties waar complexe problemen in organisaties lijken te spelen, gebruiken we bij Lagerweij de output trechter. Deze is ontwikkeld door Han Looten en Filip Vandendriessche van onze dochteronderneming de Output Academy. Directies leren we op de eerste plaats: vertraag, creëer rust en stel het vinden van een oplossing uit. Want de kans is immers groot dat het probleem nog niet helder is. Centraal staat vervolgens dan de vraag: welk kernprobleem willen we nu eigenlijk oplossen? Soms vergt dat probleem dan een meer zakelijke analyse – welke pijnpunten doen zich in de praktijk voor, en waar duidt dat in essentie op? Soms vraagt dat probleem om meer zelfreflectie bij de hoofdrolspelers – wat staat hen zelf in de weg om te kunnen zien, wat gezien moet worden? Daarna blijkt dat het probleem maar zelden echt complex is. Door de gecreëerde rust en reflectie ontstaat er meer ademruimte voor een goede probleemanalyse en de juiste oplossing.  

Interesse in begeleiding bij “complexe problemen of ingewikkelde vraagstukken”? Bel Paul Hoogstraten op 06 30 23 24 25 of Floris Jan Masmeijer op 06 10 94 95 49