Wat Belgrado me leerde over vriendschap en hoop

In Servië heeft de studentenbeweging de verkiezingen gewonnen. Tranen springen in mijn ogen bij het zien van de beelden. De mensen die zo hard voor hun vrijheid hebben gevochten, kunnen eindelijk het succes vieren. En dat terwijl het populisme in Servië de afgelopen vijftien jaar een ongelooflijke opmars heeft gemaakt.

Het zijn dezelfde mensen als toen. Althans, ze hebben dezelfde geest, hetzelfde optimisme, hetzelfde geloof. Het zijn de mensen waarmee ik als student in een trainerspool zat bij een internationale studentenorganisatie. Kenmerkend voor onze trainingen was de combinatie van hard werken overdag en samen leven daaromheen. We gaven training in heel Europa: van Rotterdam tot Turijn, tot Gdańsk en Constanța aan de Zwarte Zee. En dus Belgrado. Daar werd de basis gelegd voor mijn loopbaan. Ik ontdekte namelijk dat ik het ontzettend mooi vind om voor een groep te staan, met een groep te werken en te zien hoe je het maximale uit mensen kunt halen.

Tegelijk met de vreugde in Servië, gebeurde er in Brazilië ook iets bijzonders: de radicaal-rechtse Bolsonaro Junior verloor de verkiezingen van de linkse Lula. Hoewel ook Lula niet van onbesproken gedrag is, zijn dit toch belangrijke signalen. Mensen weten wel degelijk wat hen te doen staat als ze redeneren vanuit verantwoordelijkheid en hoop.

In Israël zijn de verkiezingen weliswaar gewonnen door de rechts-conservatieve Likud-partij van Netanyahu, maar de coalitie van (uiterst) rechtse, religieuze en conservatieve partijen heeft nu 53 van de 120 zetels in de Knesset – niet meer de meerderheid die ze in 2022 nog wel had (toen waren het er 64). Hoewel de verschuiving klein is, geeft dit toch een sprankje hoop. Wat zou het mooi zijn als ook daar ooit het licht weer gaat schijnen.

Belgrado heeft me laten ervaren hoe vriendschap en hoop samengaan. Ik werkte er met trainers uit Spanje, Italië, Polen en nog veel meer landen. Het was er chaotisch. De locaties waren voor een habbekrats geregeld op basis van vriendendiensten, de maaltijden samengesteld uit wat er was, het vervoer van en naar de stad was krakkemikkig en we sliepen te weinig. Maar we ontmoetten voortdurend nieuwe gezichten en smeedden banden. En zodra je vriendschap aan de vergelijking toevoegt, wordt alles ineens ongelooflijk overzichtelijk. En dat geeft hoop.

Twintig jaar later zijn de mensen die toen uit alle windstreken van Europa per trein in Belgrado aankwamen nog altijd een bron van hoop voor me. Ga er maar eens vanuit dat de ander te vertrouwen is. Ga er maar eens vanuit dat de verschillen interessant zijn. Ga er maar eens vanuit dat je jezelf staande houdt in situaties die je nog niet kent. Vriendschap kan veel betekenen in het navigeren binnen een almaar complexere wereld. Daarover meer in mijn volgende artikel.